Difüzyon kaynağı, metal parçaların eritilmeden birleştirildiği hassas bir yöntemdir. Vakumda veya inert gaz ortamında, sıcaklık ve basınç yardımıyla güçlü bağlantılar elde edilir. Titanyum, paslanmaz çelik ve çok katmanlı eşanjör üretiminde yaygın olarak kullanılır.
Difüzyon kaynağı metal parçaların eritilmeden birleştirilmesini sağlayan bir yöntemdir. Bu teknikte parçalar ısıtılır ve sıkıştırılır, böylece atomlar yüzeyler arasındaki sınırdan geçebilir. Örneğin, her birinde önceden oluşturulmuş kanallar bulunan metal plakalar, bu yöntemle bir araya getirilebilir ve kanallar korunur.
Görünüşte düzgün olan yüzeyler bile ilk başta yalnızca mikroskobik çıkıntıların tepeleriyle temas eder. Isıtıldığında metal daha kolay şekil değiştirir ve basınç altında bu çıkıntılar düzleşir. Doğrudan temas alanı genişler, yüzeyler arasındaki boşluklar azalır.
Parçalar, belirlenen sıcaklık ve basınçta tutulur. Bu süre zarfında atomlar, yüzeylerin temas ettiği bölgelerde sınırdan geçer. Bekletme süresi arttıkça birleştirilen alanlar büyür, aradaki mikro boşluklar küçülür. Böylece parçalar arasında güçlü bir metal bağı oluşur.
Metal ısıtıldığında havada oksitlenir. Oksit tabakası, yüzeylerin sıkı temasını engeller. Bu nedenle, işlem öncesi odadaki hava boşaltılır. Kullanılan alaşıma ve teknolojiye göre, vakum yerine inert gaz da tercih edilebilir.
Metallerin başka bir birleştirme yönteminde vakumun rolü hakkında daha fazla bilgi edinmek için Elektron Işınlı Kaynak: Vakumda Derin ve Hassas Metal Birleştirme Teknolojisi başlıklı makaleye göz atabilirsiniz.
Tipik bir sistemde vakum fırını parçaları ısıtır, hidrolik pres ise onları fikstür aracılığıyla bastırır. İşlem parametreleri, alaşıma ve parça geometrisine göre ayarlanır. Sıcaklık difüzyon hızını, basınç yüzeylerin sıkı temasını, bekletme süresi ise kaynağın alan boyunca gelişmesini sağlar. Aşırı kuvvetli sıkıştırma, ince duvarların deforme olmasına ve iç kanalların daralmasına yol açabilir.
Difüzyon kaynağı titanyum alaşımları, paslanmaz çelik ve nikel, bakır, alüminyum bazlı alaşımlar için uygulanır. Aynı alaşımdan plakalar genellikle doğrudan birleştirilir. Farklı metaller için, her iki malzemenin ısınma davranışı ve sınırda nasıl etkileştiği dikkate alınarak işlem koşulları seçilir.
Örneğin, titanyum ile çelik doğrudan birleştirildiğinde, birleşme bölgesinde kırılgan demir-titanyum bileşikleri oluşabilir. Bunu önlemek için araya başka bir metalin ince tabakası konur. Bu ara metal, ısıtıldığında her iki parça ile de sağlam bir bağlantı oluşturmalıdır.
Kaynak öncesi yüzeyler düzleştirilir, uygun pürüzlülüğe getirilir ve yağdan arındırılır. Dalgalı yüzeyler ve derin çizikler, yük altında bile boşluk bırakır. Yağ kalıntıları ve inatçı oksit tabakaları, metallerin sıkı temasını engeller.
Baskı eşit olmazsa ya da bekletme süresi kısa olursa, birleşme bölgesinde gözenekler veya temas etmeyen alanlar kalabilir. Bu tür kusurlar, yük taşıyan alanı azaltır. Eğer boşluklar bağlantı boyunca kesintisiz bir yol oluşturursa, bağlantı sıvı veya gaz sızdırabilir.
Kompakt bir eşanjör, oluklu metal plakaların bir araya getirilmesiyle üretilir. Kaynak sırasında plakalar düz yüzeylerden birleşir, aradaki oluklar ise kapalı kanallar oluşturur. Yan yana kanallarda yüksek basınçlı akışkanlar taşınabilir; bu nedenle bağlantı kalitesi, akışların ayrık olup olmayacağını belirler.
Aynı prensip, ince metal folyo kullanılarak hafif petek yapılarının üretiminde de geçerlidir. Burada, hücrelerin şeklini koruyarak katmanların birleştirilmesi esastır.
Lehimlemede boşluk, erimiş lehimle doldurulur. Difüzyon kaynağı ile aynı alaşımdan plakalar, doğrudan birbirine bağlanır. Bu yöntem, tüm temas alanında güçlü bir bağlantı gerektiğinde tercih edilir. Seçim yapılırken, yüzeylerin hassas işlenmesi, eşit baskı için fikstür ve uzun fırınlama süresi gibi maliyetler dikkate alınır.
Difüzyon kaynağı, iç kanalların şeklini koruyarak ve plakaları tüm temas yüzeyinde sağlam bir şekilde birleştirerek çok katmanlı parçalar için idealdir. Yöntem seçilirken, parçanın ısıya ve eşit baskıya dayanıklı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Seri üretim öncesinde, deneme örneklerinde bağlantının dayanıklılığı ve kanallı parçalarda sızdırmazlık test edilir.